بایاتیلار (دو بیتی های آذری)
بایاتیلار (دو بیتی های آذری)
بایاتیلار (دو بیتی ها) ادبیات شفاهی آذری زبانان محسوب می شوند که در کران تا کران این دیار با نام بایاتی شهرت دارد و یکی از رایجترین انواع منظوم ادبیات عامیانه این سرزمین است.
این نغمات نغز و دلکش که از زندگی و عواطف و رازها و نیازهای مردم ساده و پاکدل مایه می پذیرند و در قالب الفاظی روان و بی تکلف جای می گیرند،از چنان لطف و خلوص و صفا و صراحتی برخوردارند که بخصوص وقتی با آهنگ ویژه خود و با نوائی گیرا خوانده شوند، عنان از کف دل می ربایند و سرشک بر چهره ی احساس می افشانند. و تحول و دگرگونی عظیمی در انسان به وجود می آورد که به راحتی نمی توان توصیف نمود. البته با التفات به حال و هوای و مزاج اشخاص متفاوت خواهد بود.
اعتقاد مردم شهر و روستا به این آثار موزون و دلفریب تا بدان پایه است که بایاتی ها را حسب حال و آیینه سرنوشت نمای خویش می پندارند و بهنگام ملال و سرگشتگی و حرمان برآن توسل می جویند و بعنوان تفال از آن مدد و مراد می طلبند.
عنوان بایاتی ها به احتمال زیاد از نام «بیات»یا«بایات» ماخوذ است.بایات ها از جمله قبائل متعددی بودند که در دورانهای کوچ و اوتراق به آذربایجان آمده و در آنجا سکنی گرفته اند و بعد در ترکیب مردم این دیار مستهلک گشته اند .
من عاشیقام هر آیلار
هر اولدوزلار ،هر آیلار
بوردا بیر گول بیتیبدی،
سوسوزوندان هارایلار.
***
من عاشیقام هر آیلار،
هر اولدوزلار هر آیلار،
باشیم جلاد الینده ،
دیلیم سنی هارایلار.
***
عزیزیم ، گول الللر،
اغ بیلکلر ،گول الللر،
دریاجا عقلین اولسا ،
یوخسول اولسان گولللر.
***
آپاردی چایلار منی ،
هفته لر ، ایلار منی ،
یوکوم قورقوشوم یوکی،
یوردو بو تایلار منی.
***
عزیزیم، بادا گئتدی
یئل ووردو بادا گئتدی
دوشمن بیر ایش ایشله دی
گنج عؤمروم بادا گئتدی
***
گؤیلر بولودلو قالدی
قوشلار اومودلی قالدی
آچاری یار بوینوندا
گؤنلوم کیلیدلی قالدی
***
آتیمیزی قوشالیم
داغی-داشی آشالیم
سن یاغیش اول، من بولوت
یاغارکن قووشالیم
***
فلكین ایشی دوشسون
آغزیندان دیشی دوشسون
اونوندا منیم كیمی
نامرده ایشی دوشسون
***
فلكین قهری منه
گلمیری رحمی منه
دولدورور غم باده سین
ایچیردیر زهری منه
***
فلكین داد الیندن
اولمادیم شاد الیندن
یاپیشایدیم یاخاندان
چكییدیم داد الیندن
***
فلگین داد الیندن
اولمادیم شاد الیندن
یامان یئرده ییخیلدیم
توتمادی یاد الیمدن
***
عزیزیم وطن یاخشی
کوینگی کتان یاخشی
غربت یئرجنت اولسا
ینه ده وطن یاخشی
***
قاشلارین قیبله گاهدی،
قیبله دئسم گوناهدی،
داغلارا دومان چوکسه،
اوداغ من چکن آهدی.
***
عاشیق سوزون گیزله در،
سوزون دوزون گیزله در،
سن چمنه چیخاندا ،
لاله اوزون گیزله در.
***
گوزلرین خومار ایندی،
یاش توکر یومار ایندی،
توک زولفون سینن اوسته،
گورن نار اومار ایندی.
***
آچیلارام گول کیمی،
اوخورام بولبول کیمی،
گویولومه دگن اولسا،
ساراللام سونبول کیمی.
